ยโสธรขับเคลื่อนปฏิรูปการศึกษาพัฒนาโรงเรียนเล็กให้มีประสิทธิภาพ

          มนตรี ยาวะโนภาส
          จากนโยบาย และยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่ 2 ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็กในการส่งเสริมสนับสนุนให้โรงเรียนสามารถดำเนินการพัฒนาคุณภาพนักเรียนให้ได้ตามมาตรฐานที่หลักสูตรกำหนด ภายใต้การใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และมาตรการบริหารจัดการเชิงยุทธศาสตร์ ของคณะกรรมการกำหนดเป้าหมายและนโยบายกำลังคนภาครัฐ (คปร.) มาตรการสำคัญประการหนึ่ง ในนโยบายและยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนการปฏิรูปการศึกษาคือ การควบรวมโรงเรียน โดยมีเป้าหมายหลักกระตุ้นให้เกิดการรวมโรงเรียน หรือเลิกโรงเรียนขนาดเล็กที่มีนักเรียนจำนวนน้อย การกำหนดจำนวนโรงเรียนให้เหมาะสมกับความจำเป็นของพื้นที่ ด้วยการลดจำนวนโรงเรียนขนาดเล็ก
          ที่ผ่านมาได้ดำเนินการมาตรการหลายอย่าง เช่น ยุบรวมโรงเรียน 2-3 โรงเรียน เป็น 1 โรงเรียน หรือเลิกและการจัดการเรียนรู้แบบคละชั้น การจัดครูธุรการ ซึ่งยังมีปัญหาและอุปสรรคที่สำคัญคือ การไม่ได้รับการยอมรับจากผู้ปกครองและชุมชนที่ยังมีความเชื่อว่าครูต้องการจัดการเรียนเป็นรายชั้นเรียน อย่างไรก็ตามโรงเรียนขนาดเล็กยังมีจำนวนเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานจึงกำหนดนโยบายการบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก ให้เป็นรูปธรรมสอดคล้องกับการปฏิรูปการศึกษา ในทศวรรษที่ 2 ที่พึงรวมได้รวมโรงเรียนใด.หากต้องดำรงอยู่ ต้องอยู่อย่างมีคุณภาพ โดยไม่ดูดซับทรัพยากร
          ดร.อภิชัย กรมเมือง ผอ.สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษายโสธร เขต 1 เปิดเผยว่า สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาฯ มีโรงเรียนในสังกัด 193  โรงเรียน 1 สาขา ในจำนวนนี้เป็นโรงเรียนขนาดเล็กมีนักเรียนไม่เกิน 120 คน 119 โรงเรียน 1 สาขา และมีแนวโน้มที่จะมีโรงเรียนขนาดเล็กเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เนื่องจากสภาวะสังคมที่เปลี่ยนแปลงประชากรวัยเรียนลดลง ส่วนหนึ่งเดินทางตามผู้ปกครองที่ไปทำงานในเมืองใหญ่ อีกส่วนหนึ่งมีค่านิยมให้บุตรหลานไปเรียนที่โรงเรียนยอดนิยมในเมือง แต่รากเหง้าของสังคมไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในชนบทยังคงต้องดำเนินชีวิตในถิ่นฐานบ้านเกิด โรงเรียนขนาดเล็กจึงมีความจำเป็นสำหรับผู้คนในท้องถิ่น ขณะเดียวกันความขาดแคลนบุคลากร และงบประมาณทางการศึกษา ส่งผลให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนต่ำลง การแก้ปัญหาโรงเรียนขนาดเล็กจึงต้องดำเนินไปด้วยความละเอียดอ่อน แบบไม่ให้กระทบกับคุณภาพการศึกษาและความรู้สึกของผู้คนในชุมชน
          ทั้งนี้สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษายโสธร เขต 1 ได้ร่วมกับผู้บริหารโรงเรียนขนาดเล็กในสังกัด จัดประชุมวางแผนดำเนินงานเพื่อวางกรอบการทำงานมอบนโยบาย-แนวทางในการดำเนินการให้โรงเรียนขนาดเล็ก โดยมีรูปแบบที่โรงเรียนขนาดเล็กใช้เป็นแนวทางพัฒนาคุณภาพการศึกษาได้แก่  การบริหารจัดการร่วมกันในรูปแบบของโรงเรียนศูนย์การเรียนรู้  การเรียนร่วมในรูปแบบเครือข่ายทั้งรวมเป็นบางชั้น  และเป็นรายกลุ่มสาระการเรียนรู้  และการอยู่อย่างมีคุณภาพ โดยใช้รูปแบบการเรียนการสอนแบบคละชั้น สื่อทางไกลผ่านดาวเทียม  สื่อไอซีที และการสอนแบบบูรณาการ  เป็นต้น  ซึ่งการดำเนินการจะเป็นไปในลักษณะขั้นบันได โดยจะเริ่มต้นตั้งแต่ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2555 เป็นต้นไป
          ทดลองรวมนักเรียนโรงเรียนขนาดเล็กเมื่อต้นปี  54  รวมชั้นเรียน ซึ่งมีโรงเรียน 4 แห่ง ซึ่งเป็นโรงเรียนขนาดเล็กที่อยู่ใกล้เคียงกัน นำนักเรียน ป.4, ป.5 และ ป.6 ของแต่ละโรงเรียน ไปเรียนรวมกันที่โรงเรียนแห่งหนึ่ง  จากผลการประเมินพบว่า ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนสูงขึ้น ผู้ปกครองและชุมชนมีความพึงพอใจ ใช้ครูผู้สอนน้อยลง แต่มีปัญหาเรื่องรถรับส่งนักเรียน
          โรงเรียนขนาดเล็กเป็นเรื่องความจำเป็นบนความขาดแคลนทั้งงบประมาณ และบุคลากร และความยุ่งยากในการเพิ่มผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียนที่นับวันจะริบหรี่ กลายเป็นการลงทุนของภาครัฐที่ได้ไม่คุ้มเสีย แต่หากมีการบริหารจัดการที่ดี สร้างความเข้าใจที่ดีต่อชุมชน โดยต้องมีผลงานการพัฒนาเด็กเป็นที่ประจักษ์ เด็กและผู้ปกครองไม่เดือดร้อน เชื่อว่าโรงเรียนขนาดเล็กจะยังคงเป็นที่พึ่งที่ดีของสังคมไทยตลอดไป.