วิทยาลัยชุมชนสืบสานแนวพระราชดำริ

          E-Mail : [email protected]
          ที่สำคัญ องค์ความรู้จากโครงการพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ และของพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์ เป็นตัวอย่างและต้นแบบที่มีคุณค่าอย่างอเนกอนันต์ต่อประชาชนทั้งประเทศ ซึ่งเห็นว่าวิทยาลัยชุมชนทำงานร่วมกับชุมชนอยู่แล้ว ให้น้อมนำและอัญเชิญแนวพระราชดำริ หลักการทรงงานนำไปเชื่อมโยงและนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อการจัดการศึกษาของวิทยาลัยชุมชน
          ศ.เกียรติคุณ นายแพทย์เกษม วัฒนชัย องคมนตรีได้ปาฐกถาพิเศษ เรื่อง ปรัชญา หลักการของวิทยาลัยชุมชนและการเชื่อมโยงงานของวิทยาลัยชุมชนกับโครงการปิดทองหลังพระเพื่อสืบสานแนวพระราชดำริ ที่วิทยาลัยชุมชนน่าน จังหวัดน่านมีสาระสำคัญเกี่ยวกับเรื่องการศึกษาไทยว่า
          การศึกษาคืออะไร
          การศึกษาคือระบบที่แต่ละประเทศได้ออกแบบเพื่อให้พลเมืองของตนเองได้เรียนรู้
          การเรียนรู้คืออะไร?
          คือการเปลี่ยนคนที่ไม่รู้ ได้รู้เข้าใจ นำไปใช้ได้ คนที่ทำไม่ได้ก็ทำเป็นได้ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมได้ เช่น คนที่เคยเห็นแก่ตัวกลายเป็นคนที่ไม่เห็นแก่ตัว มีจิตสาธารณะ เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวมได้
          ดังนั้น วิทยาลัยชุมชน ก็ต้องจัดการศึกษาที่คนต้องการเรียนรู้มาคิดให้เป็นระบบโดยการจัดทำหลักสูตร เช่น วิทยาลัยชุมชนน่านมีคนในชุมชนต้องการเรียนรู้เรื่องกรีดยางพารา ถือเป็นอาชีพใหม่ของคนจังหวัดน่านเพราะเกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการเกษตรจึงปลูกยางพารากันมาก วิทยาลัยชุมชนน่าน ทำหน้าที่หาคนเก่งๆเรื่องกรีดยางพารามาทำหลักสูตร โดยให้ประชาชน ชุมชนมีส่วนร่วมกันสร้างหลักสูตรและเปิดการเรียนการสอนได้ทันที หลักสูตร 80 ชั่วโมง ก็จะทำให้เกิดการเรียนรู้ จากไม่รู้ก็รู้ จากกรีดยางพาราไม่เป็นก็กรีดยางพาราเป็น ผลประโยชน์ที่สำคัญคือผู้เรียนต้องนำไปใช้ประกอบอาชีพได้ มีงานทำ วิธีคิดในการจัดการศึกษาของวิทยาลัยชุมชน คือ หลักสูตรจะเปิดเฉพาะเป็นไปตามความต้องการของผู้เรียน ความต้องการของชุมชนในพื้นที่ ถ้าคนในชุมชนบอกว่าไม่ต้องการเรียนหลักสูตรนี้แล้วก็ปิด ดังนั้นจึงเปิดง่ายปิดง่าย แล้วก็ไปทำหลักสูตรใหม่ เปิดหลักสูตรใหม่ได้เลย
          ถ้าเข้าใจตรงนี้แล้ว ก็คงต้องตกลงกันก่อนว่าวิทยาลัยชุมชนคืออะไร
          วิทยาลัยชุมชน เป็นสถาบันการศึกษาของรัฐที่จัดการศึกษาระดับอุดมศึกษาต่ำกว่าปริญญา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ แต่มีหน่วยงานกลาง คือสำนักบริหารงานวิทยาลัยชุมชน ตั้งอยู่ในส่วนกลาง อยู่ในรั้วกระทรวงศึกษาธิการ คุณสุนันทา แสงทอง ผอ.สำนักฯ ตอนนี้ก็มีความก้าวหน้าไปมาก จากเริ่มต้นมี 10 วิทยาลัย ขณะนี้เพิ่มเป็น 20 วิทยาลัยชุมชนแล้ว และล่าสุดนี้ก็คือ วิทยาลัยชุมชนน่าน
          ผมเลยคิดอย่างนี้นะครับว่า วิทยาลัยชุมชนเป็นสะพานเชื่อมระหว่างการศึกษาขั้นพื้นฐาน คือ จบ ม.6 สำหรับคนจนเพื่อให้โอกาสได้เรียนต่อระดับอนุปริญญา และเมื่อจบวิทยาลัยชุมชนแล้วนำความรู้ไปพัฒนาอาชีพ ถือว่าเป็นการต่อยอดด้านการศึกษา และเป็นสะพานเชื่อมต่อในระดับปริญญาได้ แต่ไม่เคยพูดว่าให้วิทยาลัยชุมชนจัดการศึกษาถึงระดับปริญญา
          หัวใจสำคัญการศึกษาของวิทยาลัยชุมชนอยู่ที่คุณภาพยึดหลักการให้ประชาชนเข้าถึงการศึกษาได้ง่าย ค่าใช้จ่ายต่ำแต่คุณภาพของผู้เรียนจะต้องเต็มเปี่ยม และให้ยึดมั่นในมาตรฐานวิชาการ ด้วยเหตุผลที่ว่าลูกศิษย์ของวิทยาลัยชุมชนบางคนที่จบหลักสูตรอนุปริญญาบัตรยังต้องการไปเรียนต่อปริญญาตรี จึงต้องมีมาตรฐาน เพราะฉะนั้นขอเน้นย้ำว่าคุณภาพต้องได้มาตรฐาน
          การศึกษาวิทยาลัยชุมชนเป็นการศึกษาของประชาชน บริหารจัดการโดยประชาชน ดังนั้น นโยบายเชิงการบริหารต้องจัดการศึกษาตอบสนองความต้องการของชุมชน วิทยาลัยชุมชนต้องไปหาคนในชุมชน เพื่อเราจะได้รู้ว่าเขาต้องการอะไร ชาวบ้านต้องการให้เราเข้าไปช่วยเหลือมีส่วนเสริมให้ชีวิตความเป็นอยู่ของเค้าดีขึ้นอย่างไร วิทยาลัยชุมชนทุกแห่งต้องเข้าไปและต้องทำหน้าที่เป็นแกนหลักที่มั่นคงให้คนในชุมชนมั่นใจว่าเขาพึ่งเราได้
          แต่วิทยาลัยชุมชนต้องอย่าลืมว่าพลังสมอง พลังปัญญาอันมหาศาลมาช่วยด้านองค์ความรู้และร่วมมือกันจัดกระบวนการศึกษาได้คือปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ที่เกษียณอายุราชการแล้วสาขาต่างๆผู้ที่มีประสบการณ์และทักษะความเป็นมืออาชีพแขนงต่างๆ ผู้ที่ประสบความสำเร็จด้านการประกอบอาชีพ บุคลากรดังกล่าวนี้คือองค์ภูมิปัญญา องค์ความรู้ที่เป็นบทเรียนอันมีค่ายิ่ง
          ผมไปเยี่ยมโครงการปิดทองหลังพระ ที่บ้านห้วยยอด จังหวัดน่าน ก่อนเริ่มโครงการฯ ก็ไม่ค่อยเข้าใจกัน แต่ด้วยความตั้งใจต้องการให้ประชาชนเป็นเจ้าของโครงการ เป็นผู้นำ เป็นผู้บริหารงานกันเอง เราต้องการให้ประชาชนเก่ง เพราะรู้ว่าเราคงไม่สามารถเข้าไปอยู่ในชุมชนได้ตลอดชีวิต มาถึงวันนี้แล้วผมดีใจเหลือเกินโครงการปิดทองหลังพระ สามารถสร้างผู้นำในท้องถิ่นได้ และมีผลงานทำให้ทุกคนมีอาชีพ วิถีชีวิตความเป็นอยู่ดีขึ้นมาก ทุกคนก็มีความสุข
          วิทยาลัยชุมชนก็เช่นเดียวกัน การผลิตหลักสูตรให้แก่ผู้เรียนสามารถทำได้ใน 2 ลักษณะ ทั้งหลักสูตรอนุปริญญาหรือหลักสูตรฝึกอบรมทั้งระยะสั้น - ยาว สามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้มาจัดทำหลักสูตรฝึกอบรมของวิทยาลัยชุมชน แต่ตอนนี้คำว่าหลักสูตรฝึกอบรมเปลี่ยนชื่อใหม่เป็นภาษาเรียกของทางราชการว่า หลักสูตรพัฒนาทักษะและเสริมสร้างประสบการณ์ด้านอาชีพและคุณภาพชีวิตซึ่งมีจุดเด่นที่ทำกันอยู่แล้วคือ ออกแบบหลักสูตรตามความต้องการของผู้เข้ารับการอบรมเป็นรายบุคคล เป็นรายกลุ่ม ค่าใช้จ่ายก็ถูกมากชั่วโมงละ 5 บาทเท่านั้นเอง บางหลักสูตรก็สามารถใช้เทียบโอนผลการเรียนได้ เมื่ออบรมสำเร็จครบถ้วนตามหลักสูตรแล้ว ก็ได้รับประกาศนียบัตรหรือสัมฤทธิบัตร รับรองให้อีกถือว่าก็มีเกียรติมีศักดิ์ศรีทีเดียว
          สุดท้ายนี้มุ่งหวังให้วิทยาลัยชุมชน เป็นทางเลือกการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่มีคุณภาพได้มาตรฐานของประชาชน และหวังเป็นอย่างยิ่งให้วิทยาลัยชุมชน เป็นสะพานเชื่อมระบบการศึกษาการฝึกอบรมเพื่อก้าวสู่โลกของการทำงาน การประกอบอาชีพของทุกคน ครอบครัวมีความสุข ชุมชนเข้มแข็ง ประเทศชาติยั่งยืนสืบไป

          ที่มา: หนังสือพิมพ์สยามรัฐ