รายงานพิเศษ: โจทย์ใหญ่’ยุบร.ร.เล็ก’ชี้อนาคตปฏิรูปการศึกษา

รายงานพิเศษ: โจทย์ใหญ่'ยุบร.ร.เล็ก'ชี้อนาคตปฏิรูปการศึกษา

          กระทรวงศึกษาธิการ(ศธ.)โดยสภาเครือข่ายการศึกษาทางเลือก และคณะกรรมการสมัชชาปฏิรูป จัดเวทีประชุมหัวข้อปัญหาและทางออกการยุบโรงเรียนขนาดเล็ก 7,000 โรง จากการเห็นชอบของสภาการศึกษา (สกศ.)ต่อยุทธศาสตร์การปฏิรูประบบการเงินเพื่อการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยมียุทธศาสตร์การปฎิรูป 4 ข้อ ซึ่งการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กอยู่ในข้อที่ 2 ที่ระบุถึงการจัดระบบบริหารจัดการเพื่อรองรับการยุบเลิกหรือควบรวมสถานศึกษาขนาดเล็กของรัฐ โดยมีกรอบระยะเวลาในการยุบเลิกสถานศึกษาขนาดเล็กให้เหลือร้อยละ 50 ภายในปี 2561 และปรับบทบาทของสถานศึกษาที่ยุบหรือเลิกมาเป็นแหล่งเรียนรู้ของชุมชน ส่งผลให้โรงเรียนที่มีเด็กนักเรียนไม่ต่ำกว่า 120 คน14,397 แห่ง ได้รับผลกระทบโดยตรงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
          น.พ.ประเวศ วะสี ประธานคณะกรรมการสมัชชาปฏิรูป เน้นย้ำว่าการศึกษาในบ้านเราทุกวันนี้มีปัญหาอยู่ 2 ส่วนใหญ่ๆ ส่วนที่หนึ่งคือ การแยกชีวิตออกจากการศึกษา ทำให้คนลืมรากเหง้าของตัวเองและทำให้สังคมไม่สมดุลเหมือนอวัยวะในร่างกายที่ต้องทำงานแยกหน้าที่ หากการศึกษาถูกตัดแยกออกจากชีวิตก็เหมือนกับสังคมไทยถูกตัดรากเหง้าทางวัฒนธรรมออกไป ส่วนที่ 2 ระบบที่ใช้รองรับการศึกษาไม่เหมาะสมกับบริบทของการเรียนหรือการศึกษาเอง การศึกษาในอดีตไม่มีอะไรรองรับจึงมักจับใส่ระบบราชการทั้งที่ขัดแย้งกัน
          ระบบราชการคือการควบคุมแต่ระบบของการศึกษาคือความงอกงาม เติบโต หลากหลาย เมื่อเราจัดระบบการศึกษาใส่ระบบราชการก็จะเหมือนจัดต้นไม้บนกระถางบอนไซ การศึกษาต้องออกจากกระถางบอนไซ การศึกษาจะต้องเติบโตขึ้นด้วยความหลากหลายตามธรรมชาติ การศึกษาที่ดีต้องตอบความสุข ความชื่นชม ความงอกงาม
          ขณะที่งานวิจัยเรื่อง โรงเรียนขนาดเล็กเข้มแข็งได้อย่างไร ของ ดร.ประโยชน์คุปต์กาญจนากุล รองอธิการบดีฝ่ายวางแผนและพัฒนามหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานีระบุชัดเจนว่าการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กเข้ากับโรงเรียนขนาดใหญ่ เป็นแนวคิดด้านธุรกิจที่ไม่ใช่การแก้ปัญหาอย่างแท้จริงการแก้ปัญหาอย่างแท้จริง คือการยกระดับคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก
          การยุบโรงเรียนขนาดเล็กให้ตายไปได้เด็กในโรงเรียนขนาดเล็กไม่ได้ตายตามไปด้วย แต่เด็กเหล่านี้จะต้องย้ายไปเรียนกับโรงเรียนอื่น ซึ่งไม่คุ้นเคยและไกลบ้าน และจะส่งผลให้เด็กๆ ในโรงเรียนขนาดเล็กนั้นมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่แย่ลงไปด้วย การมีส่วนร่วมในชุมชนก็จะหายตามไป ซ้ำร้ายเด็กยากจนจะยิ่งขาดโอกาสทางการศึกษา เพราะพ่อแม่ที่ยากจนจะไม่สามารถส่งลูกไปเรียนในเมืองได้
          การประชุมครั้งนี้มีโมเดลซึ่งเป็นทางออกเสนอให้ศธ. อย่างชัดเจน โดยเสนอให้ยุติคำสั่งยุบหรือควบรวมโรงเรียนเล็กจนกว่าจะสรุปทางออกร่วมกันกับภาคประชาสังคม ผู้ได้รับผลกระทบ อปท.และให้ปฏิบัติตามพ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ ในการปฏิรูปการศึกษาที่ให้ความเสมอภาคกับคนทุกกลุ่ม ให้ความสำคัญกับท้องถิ่น และชุมชนมีส่วนร่วม รวมทั้งพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็กให้มีประสิทธิภาพ
          การต่อสู้ในครั้งนี้หลายฝ่ายต้องช่วยกันจับตามอง และช่วยกันเสนอทางออกที่เหมาะสม เพราะมีอนาคตทางการศึกษาของลูกหลานเราเป็นเดิมพัน

          --ข่าวสด ฉบับวันที่ 24 มิ.ย. 2554 (กรอบบ่าย)--