โรงเรียนเทคโนโลยีฐานวิทย์พลิกภาพลักษณ์ใหม่อาชีวะ

          พลพิบูล เพ็งแจ่ม
          เมื่อก่อนนี้ถ้าพูดถึงการเรียนอาชีวศึกษา เชื่อว่าหลายคนคงส่ายหัว เพราะมักจะพูดถึงกันแต่แง่มุมที่ไม่น่าประทับใจ และมองว่าเด็กที่เรียนอาชีวะเป็นพวกหัวไม่ดีที่ชอบใช้กำลัง ไม่รู้จะเรียนอะไรก็เรียนอาชีวะ แต่บางคนอาจคิดถึงขั้นที่ว่า ถ้าส่งลูกไปเรียนอาชีวะก็เท่ากับส่งลูกไปตาย ซึ่งนานาความคิดที่เกิดขึ้นเหล่านี้ คงเป็นเพราะการได้รับรู้ข่าวสารของเด็กที่งี่เง่าไม่กี่คนเพียงด้านเดียว ทั้งที่เด็กอาชีวะส่วนใหญ่อีกนับแสนคนเป็นเด็กที่ดีมีคุณภาพ
          ที่ผ่านมาอาชีวศึกษาทำหน้าที่เป็นกำลังสำคัญในการผลิตบุคลากรระดับปฏิบัติการออกสู่ตลาดแรงงานช่วยสร้างความเจริญเติบโตให้ประเทศชาติมาโดยตลอด ดั่งคำกล่าวของ ศ.ดร.ประสาท สืบค้า อธิการบดี ม.เทคโนโลยีสุรนารี (มทส.) ที่ย้ำถึงความสำคัญของอาชีวศึกษาว่า ความจริงแล้วเศรษฐกิจของประเทศถูกขับเคลื่อนด้วยคนอาชีวะ ไม่ใช่อุดมศึกษา อาชีวะจึงเปรียบเสมือนเครื่องยนต์ ส่วนอุดมศึกษาเปรียบได้กับเทอร์โบ ดังนั้นถ้าเครื่องยนต์ไม่ดี แล้วเทอร์โบจะมีประโยชน์อะไร
          ด้วยเหตุนี้หากจะกล่าวว่าการจัดอาชีวศึกษาที่มีคุณภาพคือเงื่อนไขสำคัญในการสร้างความเข้มแข็งและเพิ่มศักยภาพการแข่งขันให้แก่ประเทศชาติก็คงไม่ผิดนัก
          อย่างไรก็ตามที่ผ่านมาพบว่าระบบการศึกษาของไทยยังไม่สามารถผลิตบุคลากรที่มีคุณสมบัติสอดคล้องกับความต้องการของประเทศได้เท่าที่ควร โดยเด็กที่เรียนสายสามัญจนจบอุดมศึกษาจะเน้นภาคทฤษฎีแต่ด้อยทางปฏิบัติ พูดง่าย ๆว่าคิดได้แต่ทำไม่ได้ ในขณะที่สายอาชีวะจะเน้นภาคปฏิบัติแต่ด้อยทางทฤษฎี ขาดทักษะการคิดริเริ่มสร้างสรรค์ กลายเป็นแค่ผู้ใช้เทคโนโลยีของคนอื่น มากกว่าจะเป็นผู้ประดิษฐ์คิดค้นด้วยตนเอง
          จากสภาพการณ์ดังกล่าว หากจะเพิ่มขีดความสามารถให้แก่ประเทศ เราจึงต้องการบุคลากรที่มีความสามารถทั้งการคิดสร้างสรรค์และมีทักษะในการปฏิบัติไปพร้อมกัน พูดง่ายๆก็คือคนที่ คิดเป็น ทำเป็น ดังนั้นการจัดตั้ง โรงเรียนเทคโนโลยีฐานวิทยาศาสตร์ จึงดูจะเป็นคำตอบของการแก้ปัญหาเหล่านี้
          เมื่อปี 2551 คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติให้สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการนโยบายวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ (สวทน.) ดำเนินโครงการนำร่องโรงเรียนเทคโนโลยีฐานวิทยาศาสตร์ สาขาช่างอุตสาหกรรมขึ้นที่ วิทยาลัยการอาชีพพานทอง ซึ่งปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น วิทยาลัยอาชีวศึกษาเทคโนโลยีฐานวิทยาศาสตร์ (ชลบุรี) หลังจากนั้นในปี 2553 ก็ได้ขยายเพิ่มอีก 4 แห่ง ได้แก่ วิทยาลัยเทคนิค (วท.)สุรนารี นครราชสีมา สาขาช่างอุตสาหกรรม, วิทยาลัยเทคนิคพังงา สาขาวิชาเทคโนโลยีการท่องเที่ยว, วิทยาลัยอาชีวศึกษา (วอศ.)สิงห์บุรี สาขาวิชาเทคโนโลยีอาหาร และวิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยี (วษท.)
           สาขาวิชาเทคโนโลยีชีวภาพการเกษตร ลำพูน
          เป้าหมายของวิทยาลัยเหล่านี้จะมุ่งบ่มเพาะนักเรียนที่มีความสามารถพิเศษทางการประดิษฐ์คิดค้น เพื่อพัฒนาไปสู่การเป็นผู้สร้างสรรค์เทคโนโลยีใหม่ ๆ ในอนาคตที่มีทั้งความรู้ทางวิทยาศาสตร์พื้นฐานและทักษะด้านช่าง สามารถนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์หลายสาขามาผสมผสานในการคิดค้นสิ่งประดิษฐ์ใหม่ ๆ เพื่อยกระดับความสามารถในการแข่งขันให้แก่ภาคการผลิตและบริการของประเทศ
          การจัดการเรียนการสอนจึงแตกต่างจากโรงเรียนอาชีวะทั่วไป โดยจำกัดห้องละ 30 คน และนอกจากจะจัดสอนวิชาพื้นฐาน ซึ่งรวมถึงฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยาเช่นเดียวกับนักเรียนในสายสามัญแล้ว ยังจัดสอนควบคู่กับการประยุกต์ใช้ความรู้เพื่อนำไปแก้โจทย์ปัญหาต่าง ๆ หรือการใช้โครงงานเป็นฐาน (Project Based Learning : PBL) คือการให้นักเรียนทำโครงงานเพื่อให้ได้ฝึกปฏิบัติและเรียนรู้ด้วยตนเอง เป็นการเรียนด้วยการมีข้อสงสัย หรือการทำให้เกิดคำถาม เอ๊ะ ขึ้นมาอยู่เสมอ และผู้เรียนก็จะต้องค้นคว้าหาคำตอบให้ได้ โดยมีครูที่ปรึกษาและอาจารย์จากมหาวิทยาลัยพี่เลี้ยงคอยให้คำแนะนำเป็นที่ปรึกษา
          เด็กที่จะเข้ามาเรียนต้องเป็นเด็กที่จบม.3 ด้วยเกรดเฉลี่ยไม่ต่ำกว่า 2.75 และที่สำคัญมีความมุ่งมั่นและมีแววในการเป็นนักประดิษฐ์ ดังนั้นกระบวนการคัดเลือกจึงแตกต่างจากที่อื่น เช่น การจัดกิจกรรมเข้าค่ายสำหรับนักเรียนที่สนใจเพื่อสังเกตหาเด็กที่มีแววนักประดิษฐ์ รวมถึงการพิจารณาผลงานที่ผ่านมา เช่น เคยเข้าร่วมการแข่งขันสิ่งประดิษฐ์ในรายการต่าง ๆ เป็นต้น ซึ่งเด็กที่ผ่านการคัดเลือกจะต้องอยู่ประจำที่โรงเรียน แต่ทางรัฐบาลจะออกค่าใช้จ่ายทางการศึกษาให้ทั้งหมด คิดถัวเฉลี่ยถึงคนละ 1.2 แสนบาทต่อปี
          การเรียนสายสามัญมีรร.มหิดลวิทยานุสรณ์ หรือ รร.จุฬาภรณ์ ที่เป็นโรงเรียนผลิตเด็กระดับหัวกะทิ ใคร ๆ ก็ใฝ่ฝันอยากได้เข้าไปเรียน ดังนั้นในส่วนของอาชีวะก็จะมีเโรงเรียนเทคโนโลยีฐานวิทยาศาสตร์เหล่านี้ ที่น่าจะเรียกว่าเป็นรร.มหิดลวิทยานุสรณ์ของสายช่างได้เหมือนกัน
          นายศุภวิชญ์ คล้ายวรรณ นักศึกษาปวช.2 สาขาวิชาเทคโนโลยีการท่องเที่ยว วท.พังงา เล่าว่า ตนจบม.ต้น ด้วยเกรดเฉลี่ย 3.00 ซึ่งทางครอบครัวก็อยากให้เรียนสายสามัญทางวิทยาศาสตร์ แต่เมื่อตนได้ศึกษารายละเอียดของรร.เทคโนฯฐานวิทย์ จึงตัดสินใจสมัครเข้ามาเรียนอาชีวะในสาขาวิชาท่องเที่ยวซึ่งตรงกับความชอบส่วนตัว แม้ช่วงแรกต้องปรับตัวมากเพราะวิธีเรียนจะแตกต่างจากที่เคยเรียนมา แต่เมื่อปรับตัวได้ก็พบว่า ตนมีวิธีคิดที่เปลี่ยนไป และรู้สึกสนุกกับการเรียนอย่างมาก แม้แต่การเรียนวิชาฟิสิกส์ที่ว่ายากก็ยังรู้สึกสนุกกับการเรียนรู้ผ่านโครงงานต่างๆ
          ดูเหมือนเรื่องของท่องเที่ยวอาจไม่เกี่ยวกับการประดิษฐ์ แต่จริง ๆ แล้วไม่ใช่ เช่น หากเราจะส่งเสริมการท่องเที่ยวที่ตำบลบางพัฒน์ จังหวัดพังงาที่มีชื่อเสียงเรื่องธนาคารปู เราต้องศึกษาค้นคว้าว่าทำอย่างไรจึงจะมีปูตลอดทั้งปี ทำอย่างไรเมื่อนักท่องเที่ยวมาแล้วจะมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด และที่สำคัญการทำให้นักท่องเที่ยวได้เกิดการเรียนรู้ไปพร้อมๆกับการท่องเที่ยว ซึ่งการบริหารจัดการท่องเที่ยวที่ดีก็คือนวัตกรรมอย่างหนึ่ง น้องศุภวิชญ์ กล่าว
          ดร.ชัยพฤกษ์ เสรีรักษ์ เลขาธิการคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (กอศ.) บอกว่า เรียนอาชีวะมีอนาคตที่ดีรออยู่ โอกาสมีงานทำก็สูง แต่ที่ผ่านมาเด็กอาชีวะจะเก่งฝีมืออย่างเดียว ดังนั้นโครงการนี้จึงต้องการผลิตเด็กที่เก่งทั้งฝีมือช่างและเก่งคิดด้วย เพื่อพัฒนาไปสู่การเป็นผู้สร้างสรรค์เทคโนโลยีใหม่ ๆ ในอนาคต ซึ่งจะสอดคล้องกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรมการผลิต การค้า การบริการ รวมทั้งรองรับการก้าวสู่ประชาคมอาเซียนในปี 2558 อีกด้วย
          มาถึงตรงนี้ก็คงพอมองเห็นแล้วว่าอาชีวศึกษามีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศชาติมากเพียงใด และทุกวันนี้อาชีวศึกษาก็มีการพัฒนาไปมาก แบบที่ว่าหลาย ๆ คนคาดไม่ถึง ก็ลองหันมามองดู โดยไม่ต้องสนใจกับรอยด่างดำที่เป็นแค่พฤติกรรมส่วนตัวของเด็กเพียงไม่กี่คนมาทำลายภาพในแง่มุมที่ดีของเด็กส่วนใหญ่นับแสนคน ซึ่งเด็กส่วนใหญ่นี่แหละจะเติบโตกลายเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศ เหมือนกับชาติที่เจริญแล้วทั้งหลาย ซึ่งล้วนแต่พัฒนาประเทศขึ้นมาให้ยิ่งใหญ่ได้ก็ด้วยพลังของคนอาชีวะนั่นเอง.

          --เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 23 ธ.ค. 2554 (กรอบบ่าย)--