Thaischool หน้าหลัก ลงทะเบียนใช้งาน ระบบเว็บไซต์โรงเรียน คู่มือการใช้งาน ติดต่อเรา


’โรงเรียนครอบครัว’ พื้นที่เรียนรู้แบบไม่มีวันปิดเทอม




      

'โรงเรียนครอบครัว' พื้นที่เรียนรู้แบบไม่มีวันปิดเทอม

 

          เด็กๆ ตั้งแถวเรียงหน้ากระดาน ยืนสลับกับลุงป้าตายาย มือข้างหนึ่งกระชับมัดกล้าไว้ในอ้อมแขนอย่างมั่นเหมาะ ขณะที่มืออีกข้างหยิบแบ่งกล้าปักลงในแปลงนาสาธิตอย่างขะมักเขม้น เพียงไม่นานผืนดินว่างเปล่ากลับเขียวขจีไปด้วยต้นกล้าที่มาจากการร่วมแรงร่วมใจของคนสามวัยใน โรงเรียนครอบครัว ห้องเรียนธรรมชาติที่ไม่มีวันปิดเทอม บ้านห้วยม้าลอย ต.หนองสาหร่าย อ.ดอนเจดีย์ จ.สุพรรณบุรี 1 ใน 6 พื้นที่นำร่องโครงการพัฒนาเยาวชนในชุมชนท้องถิ่น 4 ภาค ที่มูลนิธิสยามกัมมาจลและสถาบันเสริมสร้างการเรียนรู้เพื่อชุมชนเป็นสุข (สรส.) ได้เปิดพื้นที่สร้างสรรค์ให้แก่เยาวชน โดยพยายามดึงการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน มาเป็นผู้จัดกระบวนการเรียนรู้เพื่อเติมทักษะการใช้ชีวิตให้แก่ลูกหลานอย่างต่อเนื่อง จนเกิดโมเดลการทำงานที่มีโครงสร้างและหลักสูตรการเรียนรู้ที่ชัดเจนในแต่ละตำบล มีทั้งผู้ที่เข้ามาทำหน้าที่เป็นครูใหญ่ คณะกรรมการโรงเรียนครอบครัว แกนนำเยาวชน (นายหมู่) พ่อแม่ผู้ปกครอง ผู้ใหญ่ใจดี และครูภูมิปัญญาท้องถิ่น
          นายทรงพล เจตนาวณิชย์ ผู้อำนวยการสถาบันเสริมสร้างการเรียนรู้เพื่อชุมชนเป็นสุข (สรส.) ให้สัมภาษณ์ว่า ความเสี่ยงที่เยาวชนคนรุ่นใหม่ต้องเผชิญกับปัญหาต่างๆ อาทิ ปัญหายาเสพติด ปัญหาตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร ฯลฯ ในการดำรงชีวิตอยู่ท่ามกลางสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วนั้น อันมีสาเหตุมาจากเยาวชนขาดทักษะชีวิตทักษะการคิดวิเคราะห์ และพบว่าชุมชนขาดการจัดการศึกษาของตนเองจึงได้ผนึกพลังร่วมกับชุมชนเพื่อขับเคลื่อนการทำงานด้านพัฒนาเด็กและเยาวชนในชุมชนท้องถิ่นใน 6 พื้นที่นำร่อง โดยใช้ชื่อว่า โรงเรียนครอบครัว เพื่อให้เกิดการจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับการดำเนินวิถีชีวิตของพ่อแม่-ผู้ปกครอง (ปู่ ย่า ตา ยาย) และลูกหลานทั้งครอบครัว คำว่า โรงเรียน หมายถึง การเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่เป็นการทำกิจกรรมครั้งคราวเมื่อผู้เรียนได้เข้าร่วมทำกิจกรรมการเรียนรู้ในโรงเรียนครอบครัวแล้วต้องเกิดการเปลี่ยนแปลง หรือสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ดีขึ้น ขณะเดียวกันต้องมี นักจัดการความรู้ ซึ่งเป็นคนภายในชุมชนที่สามารถดึงการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในชุมชน นั่นก็คือครูใหญ่และทีมงานที่มีบทบาทหน้าที่เป็นผู้ออกแบบการเรียนรู้และจัดกระบวนการเรียนรู้ในลักษณะร่วมคิด-ร่วมทำ-ร่วมรับผิดชอบ ในการจัดการศึกษาของครอบครัว
          ที่โรงเรียนครอบครัว เด็กและเยาวชนจะได้เรียนรู้ตามหลักสูตร 4 วิชา ได้แก่ 1) วิชาชีวิต 2) วิชาชีพ 3) วิชาชุมชน และ 4) วิชาการ โดยใช้ ทุนของชุมชน ที่มีอยู่และใช้ศักยภาพของคนในชุมชนมาร่วมกันคิด พากันทำในการออกแบบ และจัดกระบวนการเรียนรู้ให้ลูกหลานของตนเอง อีกทั้งพ่อแม่ผู้ปกครองสามารถประเมินการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นกับบุตรหลานได้โดยธรรมชาติ โดยสังเกตจากการเปลี่ยนแปลงจาก 3 องค์ประกอบ ได้แก่ อุปนิสัยพอเพียง 15 ข้อ (1.ใฝ่เรียนรู้ 2.ขยัน 3.อดทน 4.มีวินัย 5.ประหยัด 6.ตรงเวลา 7.รับผิดชอบ 8.ซื่อสัตย์ 9.สามัคคี มีน้ำใจ เสียสละ 10.สุภาพ 11.สะอาด 12.กตัญญูกตเวที 13.มีเหตุผล 14. ประมาณตน และ 15.วางแผน มีภูมิคุ้มกัน) การถ่ายทอดและซึมซับความรู้ที่ทำให้เด็กและเยาวชนรู้กว้างรู้ลึกรู้ไกล มีความรอบรู้ และ มีทักษะการคิดวิเคราะห์ คิดไตร่ตรองอย่างมีเหตุผล (รู้คิด รู้ทำ รู้เท่า รู้ทัน) มีภูมิคุ้มกันตนเองจากการเรียนรู้ตามหลักสูตรทั้ง 4 วิชา
          สิ่งเหล่านี้คือความหมายของการพัฒนาเด็ก เช่น จากที่ไม่เคยทำนา ทำอย่างไรให้เขาหันมาสนใจอาชีพของพ่อแม่ ปู่ย่าตายาย เห็นคุณค่าความหมาย เกิดเจตคติที่ดี และให้เขามีความรู้ รู้จริงกับสิ่งที่อยู่ใกล้ตัว และทำเป็น ทำได้ โรงเรียนครอบครัว จะต้องออกแบบการเรียนรู้ว่าจะหยิบอะไรมาผสมผสานกับทุนที่มีอยู่ แล้วนำมาจัดลำดับเพื่อให้เด็กได้เรียนรู้ หลังจากนั้นจึงประเมินว่าได้ผลตามที่อยากให้เกิดกับเด็กหรือไม่ ที่สำคัญต้องทำอย่างต่อเนื่องและต้องได้รับความร่วมมือจากคนในชุมชนเข้ามาร่วมกันจัดการ
          ขณะเดียวกัน อบต. ซึ่งมีหน้าที่ดูแลเรื่องศูนย์พัฒนาเด็กเล็กก็เป็นส่วนสำคัญที่จะเข้ามามีบทบาทในการหนุนเสริมด้านการศึกษาของชุมชน นายสวัสดิ์ กันจรัตน์ ปลัด อบต. หนองสาหร่าย อ.ดอนเจดีย์ จ.สุพรรณบุรี กล่าวว่า การศึกษาในชุมชนเป็นการศึกษาที่กว้าง สามารถจัดการศึกษาตามความต้องการของชุมชน ซึ่งโดยทั่วไป อบต.ยังไม่ค่อยได้ทำเรื่องการศึกษามากนัก อย่างไรก็ตามเมื่อได้ทำความเข้าใจโมเดลโรงเรียนครอบครัวแล้วรู้สึกประทับใจ จึงเข้ามาร่วมกันออกแบบการเรียนรู้เพื่อพัฒนาเด็กและเยาวชน เพราะมั่นใจว่าโมเดลนี้จะช่วยให้การเรียนรู้ของคนในชุมชนยั่งยืนมากขึ้น
          เมื่อก่อนเราแบ่งชั้น วัดก็ทำเรื่องคุณธรรมจริยธรรมไป โรงเรียนก็ทำเรื่องการศึกษาไป หมอก็ทำเรื่องสุขภาพ อบต.ก็ทำเรื่องโครงสร้างพื้นฐาน แต่วันนี้ไม่ได้แล้ว ทุกหน่วยงานต้องรวมเป็นหนึ่งเดียวและทำงานควบคู่ไปด้วยกัน ถ้ามองสิ่งที่เด็กจะได้มันเยอะมาก หลายๆ คนไม่ค่อยตระหนักในความรับผิดชอบ แต่พอเขาได้มาสัมผัสได้เรียนรู้ได้มีพัฒนาการจากกิจกรรมต่างๆ ที่ให้เขาได้เรียนรู้โดยไม่รู้ว่ากำลังเรียน ได้สนุก ได้เล่น และได้ทักษะที่เกิดขึ้นเป็นพิเศษที่ห้องเรียน ตามระบบอาจไม่มี แต่โรงเรียนครอบครัวมีเพราะเป็นห้องเรียนธรรมชาติ ที่เรียนรู้เรื่องใกล้ตัว เรื่องในท้องถิ่น
          ด้าน นายเตียง ชมชื่น ครูใหญ่โรงเรียนครอบครัวบ้านห้วยม้าลอย กล่าวว่า กิจกรรมการเรียนรู้ที่จัดในแต่ละครั้งจะต้องคิดว่าเด็กเยาวชนจะได้ประโยชน์อะไรบ้าง ไม่ใช่พาเด็กเยาวชนสนุกอย่างเดียวหรือทำกิจกรรมเสร็จแล้วจบ แต่ต้องให้เด็กเยาวชนได้เกิดการเรียนรู้ ซึ่งกิจกรรมการเรียนรู้หลักที่ทำแล้วตั้งแต่ต้นคือค่ายหนุนเสริมศักยภาพของเด็กเยาวชนเพื่อวางเป้าหมายชีวิตของเด็กและเยาวชนแต่ละคนว่าอยากประกอบอาชีพอะไรในอนาคต และจะทำอย่างไรให้เด็กและเยาวชนบรรลุเป้าหมายนั้น โดยใช้วิธีการบันทึกในสมุดบันทึกความดีหรือการเรียนรู้ที่แต่ละคนจะนำไปให้ผู้ปกครองลงลายมือชื่อทุกครั้งเพื่อประเมินการเรียนรู้ของลูกหลาน และครั้งนี้เป็นการพาเด็กและแกนนำเยาวชน (นายหมู่) เรียนรู้วิถีชีวิตของชาวนาในการปลูกข้าวนาดำ
          ที่ผ่านมาผู้ปกครองให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี เพราะเราพยายามชี้ให้เขาเห็นปัญหาว่าอยู่ตรงไหน ต้องยอมรับว่าเด็กๆ เยาวชนไม่ค่อยเชื่อฟังผู้ปกครอง เสาร์อาทิตย์มักอยู่กับทีวี หรือไปร้านเกม พ่อแม่เองก็ไม่บ่มเพาะลูกให้รู้จักทำงาน ไม่ได้สอนให้ลูกช่วยทำงานบ้าน ปล่อยปละละเลย เด็กจึงไม่รู้คิด ดังนั้นต้องร่วมมือกัน เรียนรู้กันผ่านกิจกรรมต่างๆ จนวันนี้เราก็ค่อยๆ เห็นความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นไม่เพียงแต่กับเด็ก แต่กับผู้ปกครองด้วย
          นางพัชรินทร์ วงษ์สุวรรณ หนึ่งในผู้ปกครองที่เข้าร่วมกิจกรรมของโรงเรียนครอบครัว เล่าว่า เข้ามาร่วมกิจกรรมการเรียนรู้ของโรงเรียนครอบครัว เพราะคิดว่าเป็นประโยชน์ต่อครอบครัวและชุมชน จึงชักชวนลูกสาวมาเข้าร่วมทำกิจกรรม หลังจากได้ทำกิจกรรมแล้วรู้สึกว่าชีวิตเปลี่ยนไปจากหน้ามือเป็นหลังมือ ความสัมพันธ์กับลูกที่เคยไม่เข้าใจกัน ไม่ค่อยได้พูดคุยกันเพราะผู้ปกครองเองคิดแต่เรื่องทำงานหาเงิน ก็ดีขึ้นตามลำดับ เพราะเมื่อได้ทำกิจกรรมต่างๆ ร่วมกันแล้วทำให้ได้ใกล้ชิดกันมากขึ้น
          ที่เราต้องการคือ ความสุขในครอบครัว ในอดีตเราให้เวลากับการทำมาหากิน อยู่ที่บ้านเราจะไม่รู้ว่าลูกเราต้องการอะไร หรืออยากทำอะไร แต่เมื่อได้มาร่วมกิจกรรมโรงเรียนครอบครัว ได้ฟังเสียงสะท้อนว่าสิ่งที่เด็กต้องการคืออะไร ทำให้เราเปลี่ยนมุมมอง เปลี่ยนวิธีสอนค่อยๆ พูด ใช้เหตุผลมากขึ้น รู้สึกว่าเดี๋ยวนี้รักกันมากขึ้นเพราะได้ใช้เวลาร่วมกันเมื่อก่อนมีอะไรลูกสาวจะไม่เล่า แต่ตอนนี้จะปรึกษากันได้ทุกเรื่องเดี๋ยวนี้เขาช่วยงานบ้านช่วยจากใจไม่ได้ช่วยตามที่บังคับเหมือนแต่ก่อน ทำเพราะเห็นเป็นหน้าที่มีเหตุผลมากขึ้น เมื่อก่อนไม่มีหรอกที่จะมากอดมาหอมแม่ เพราะต่างคนต่างเขินกัน ไม่ค่อยแสดงออกแต่ปัจจุบันนี้มีความแนบแน่นขึ้นกว่าเดิม
          เช่นเดียวกับ ด.ญ.อมรรัตน์ วงษ์สุวรรณ ลูกสาววัย 15 ปี มีความรู้สึกไม่ต่างจากคุณแม่ แม้ในตอนแรกจะรู้สึกว่าถูกบังคับให้มาร่วมโครงการ แต่เมื่อได้มาสัมผัสกับกิจกรรมของโรงเรียนครอบครัวทำให้ค่อยๆ เปิดใจกับแม่และผู้คนรอบข้างมากขึ้น ตอนนั้นไม่อยากมาเลย แต่เมื่อมาแล้วรู้สึกสนุก มีเพื่อน ได้ทำอะไรหลายอย่างที่ไม่เคยทำ ทำให้กล้าแสดงออกมากขึ้น เพราะหนูมีหน้าที่ต้องดูแลน้องเล็กๆ ด้วย เมื่อได้ทำตรงนี้ก็ทำให้เราต้องปรับตัว ได้ฝึกความอดทน กล้าคิด กล้าทำ กับแม่เมื่อก่อนไม่ค่อยคุยกันเลย ตอนนี้สนิทกันมากขึ้น เหมือนเป็นแม่คนใหม่ เพราะเมื่อก่อนแม่ดุ จุกจิก เดี๋ยวนี้คุยกันมากขึ้น เมื่อก่อนใช้อารมณ์กันมากกว่า
          การปักดำกล้าเป็นเพียงกิจกรรมการเรียนรู้อย่างหนึ่งและใช้เป็น สื่อกลาง ที่เชื่อมโยงและยึดโยงเยาวชนให้เกิดความรักถิ่นฐาน มีทักษะในการใช้ชีวิต มากกว่านั้นคือเราได้เห็นภาพความร่วมมือของผู้คนในชุมชนและคนสามวัย ทั้งปลัด อบต.เจ้าพนักงานสาธารณสุขอาวุโส รพ.สต. ผู้ใหญ่บ้าน เด็ก และแกนนำเยาวชน (นายหมู่) ผู้ปกครอง และผู้สูงวัยของหมู่บ้านเห็นแม่กับลูก ยายกับหลานลงไปปลูกข้าวด้วยกัน เห็นความสนุกสนานของเด็กในการเรียนรู้สิ่งต่างๆ เป็นการเปิดพื้นที่การเรียนรู้ของชุมชนให้คนมาทำกิจกรรมสร้างสรรค์ร่วมกันภาพเหล่านี้คือวัฒนธรรมการเรียนรู้แบบใหม่ที่โรงเรียนครอบครัวสร้างสรรค์ขึ้น เพื่อให้คนกับชุมชนเรียนรู้ที่จะอยู่ด้วยกันอย่างมีความสุขและพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของชุมชน สังคม และโลก

 

          ที่มา: หนังสือพิมพ์บ้านเมือง



โพสเมื่อ : 22 พ.ย. 55   อ่าน 1668 ครั้ง      คำค้นหา :
 


ข่าวอื่นน่าสนใจ
ครูสพป.ชม.เขต 4 ไปเลือกตั้งผู้แทน
03 มี.ค. 57 | อ่าน 650 ครั้ง
เสมา 1 ลุยผลักดันเด็กอาชีวะ พัฒนาทักษะ สนองตลาดงาน
19 ธ.ค. 62 | อ่าน 775 ครั้ง
ศธ.ชงขอเงินกยศ.3.1 พันล. ปล่อยกู้ปี 57 จำนวน 2.3 แสนราย
18 มี.ค. 57 | อ่าน 725 ครั้ง
สพฐ.เดินหน้าโครงการจ้างครูผู้ทรงคุณค่าของแผ่นดิน
22 ก.ค. 59 | อ่าน 820 ครั้ง
ยูเอ็นชู 3 ด้าน ปลูกฝังเด็กต้านทุจริต ร่วมมือศธ.พัฒนาคุณภาพชีวิตจว.ชายแดนใต้
30 ม.ค. 56 | อ่าน 956 ครั้ง
ศธ.จัดงาน"วันครู"ยิ่งใหญ่
11 ม.ค. 54 | อ่าน 9372 ครั้ง
นำโค้ดข่าวการศึกษา
ไปติดที่เว็บท่านได้ดังนี้
 

 


Copyright @ เว็บโรงเรียนสำเร็จรูป | รับทำเว็บโรงเรียน | รับทำเว็บไซต์ 2010.